*

Sở Du lịch Thừa Thiên Huế khu Hành chính công, Võ Nguyên Giáp, tp Huế

*
*
*
*


Khám phá Huế Điều cần làm Độc đáo Huế Thông tin cần thiết
*

Nghệ thuật khảm Huế

Phải cho thời Khải Định, trang trí khảm sành sứ phối kết hợp thủy tinh màu mới cải cách và phát triển rực rỡ. Trang trí cẩn sành sứ vôi năn nỉ đã mở ra ở một loạt kiến trúc, như: Cung An Định, cửa ngõ Hiển Nhơn, cửa ngõ Chương Đức, thái bình lâu ngự lãm, năng lượng điện Kiến Trung… Tiêu biểu khác biệt nhất là nội thất lăng Khải Định.

Bạn đang xem: Họa tiết cung đình huế


*

Khảm sành sứ, thủy tinh màu tiêu biểu ở một vài công trình phong cách thiết kế thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế. Ảnh: Bảo Minh


Huyền thoại nghề khảm xà cừ

Theo nhà nghiên cứu và phân tích Trần Đình Sơn, nghề cẩn xà cừ đã xuất hiện thêm ở đồng bằng bắc bộ cả hơn ngàn năm trước. đều nghệ nhân nổi tiếng được tôn làm tổ sư qua những thời kỳ vượt trội như Đinh Hữu Hưng (thế kỷ IX - XI), Trương Công Thành (TK XII-XIII), Nguyễn Kim, Vũ Văn Kim (TK XVII-XVIII) (1). Thần phả buôn bản Chuôn Ngọ chép, nghề cẩn trai chỗ đây cải cách và phát triển vào khoảng tầm thế kỷ XI. Ông tổ nghề hiện nay được cúng tại thôn là Trương Công Thành, một vị tướng tá triều Lý, cuối đời ông thường ngao du đánh thủy. Một lần vô tình ra bờ suối, thấy mọi mảnh vỏ trai, vỏ ốc mang nhiều màu sắc óng ánh khôn cùng đẹp, ông bèn mang đến nhà thử đính thêm ghép những vật tư đó thành những họa tiết kiểu thiết kế sinh động. Dần dần, ông khai nghiệp nghề khảm trai cho tất cả những người dân trong vùng.

*

Nghệ thuật cẩn sành Long mã cùng với tông xanh ngơi nghỉ Huế. Ảnh: hồ nước Hoàng Thảo

Thế kỷ XVII, các chúa Nguyễn vào phái nam mở cõi, có mặt trung tâm văn hóa truyền thống Phú Xuân - Thuận Hóa, nghề cẩn cũng du nhập và phân phát triển. “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn ghi: “Tại xứ Thuận Hóa fan ta cần sử dụng xà cừ khảm vào bàn ghế, vỏ hộp quả, rương hòm, chuôi kiếm…”. Khi người châu Âu sang trọng đến vn thì trình độ hàng khảm xà cừ vn đã vô cùng tinh vi, khéo léo. Điển hình là năm 1868, khi tín đồ Pháp chiếm kết thúc Nam Kỳ, thống đốc De La Grandière vẫn xin triều đình Huế gửi hai tín đồ thợ khảm giỏi vào thành phố sài thành để truyền nghề. Tới năm 1877, hàng khảm ốc việt nam được triều đình giữ hộ sang Pháp tham dự các buổi tiệc chợ Đấu xảo.

*

Khảm sành sứ, chất thủy tinh màu vượt trội ở một số công trình bản vẽ xây dựng thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế. Ảnh: Bảo Minh

Thế kỷ XIX, các vị vua Nguyễn đã tinh lọc tinh hoa nghề Việt để kiến tạo kinh đô Huế, nghệ thuật và thẩm mỹ khảm Huế cũng nhờ này mà tinh vi vội vàng bội. Nghệ thuật và thẩm mỹ khảm xà cừ Huế còn truyền tụng các tác phẩm kinh khủng như: một là chân dung vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương cẩn xà cừ trên gỗ trắc, phía sau gồm khảm hình mẫu khánh tương khắc chữ Nho: “Ngọ xã xích tử nai lưng Bá Ôn xà cừ cẩn truyền thần bái tiến, thiên tử vạn vạn tuế” (Dân hay ở xóm Ngọ (Chuyên Mỹ, Hà Đông) nai lưng Bá Ôn lạy dưng bức truyền thần khảm bằng xà cừ, kính chúc Đức vua muôn năm tuổi); nhì là chân dung bởi xà cừ trên gỗ trắc ghi “Diên Lộc Quận Công Thạch Trì Nguyễn tướng mạo công chi tượng”. Mặt sau ghi bằng văn bản quốc ngữ: “Hà nam giới Phạm Văn Khuê chế”. (Hình trạng Diên Lộc Quận Công chúng ta Nguyễn hiệu Thạch Trì. Do Phạm Văn Khuê nghỉ ngơi Hà nam thực hiện) (2). Thời bấy giờ, các quan lại cũng đặt nghệ nhân làm những vật phẩm cẩn xà cừ nhằm cung tiến tặng hoàng gia vào các thời điểm dịp lễ cũng trực thuộc vào sản phẩm tinh xảo. Khối hệ thống cung điện, lăng tẩm, chùa chiền cũng giữ giữ không ít vật phẩm, chiến thắng trang trí nội thất khảm xà cừ tốt tác, là phần lớn kiểu mẫu mã lưu truyền mang đến đời sau.

Xem thêm: 6 Phần Mềm Giả Lập Chơi Iga Trên Máy Tính Bằng Bluestacks, Chơi Iga Trên Máy Tính

Huế không hình thành những làng nghề khảm xà cừ như sinh sống miền Bắc, tuy nhiên Huế trong thời gian dài là kinh kì nên đã và đang trưng tập được những nghệ nhân khảm xà cừ xuất sắc nhất nước về sinh sống với truyền nghề. Dựa vào đó, con trẻ người Huế học được những ngón nghề tinh vi, khéo léo mà hiện những truyền nhân vẫn còn ở những vùng Địa Linh, Bao Vinh, nam giới Phổ…Dấu ấn Huế

*

Chân dung hiền thê Nam Phương khảm bởi xà cừ (hiện thứ trong tủ đồ của NNC è Đình Sơn). Ảnh: DT

Nghề cẩn sành sứ bao gồm từ cầm cố kỷ XVII, ban đầu lưu truyền dân gian, sau này mới trở thành nghệ thuật ship hàng nhiều trong vùng cung đình. Những loại vật liệu khảm sành sứ được gạn lọc từ mảnh vỡ của những loại gốm cổ xưa, vì vậy mối cung cấp nguyên liệu luôn luôn khan hiếm; tuy nhiên dưới lòng sông mùi hương lại cung cấp đủ bởi thưở đó, lượng tàu thuyền chở những vật phẩm vận chuyển trên sông Hương nhiều vô kể bởi Huế là đế kinh vương triều. Thiết yếu nhờ lượng khủng gốm sứ này mà nghệ thuật vào lăng tẩm, đền, miếu và chỗ thờ cúng sinh sống Huế đã phát triển cực thịnh, đổi mới nét văn hóa không thể thiếu ở vùng đất ráng đô.Sách "Phủ Biên tạp lục", Lê Quý Đôn thể hiện Phú Xuân vào vào đầu thế kỷ XVIII như sau: “…Nơi trên đây cung điện, lầu gác, mái phệ nguy nga, đài cao sặc sỡ, tường bao quanh, cửa tư bề va khắc, vẽ vời khéo léo vô cùng…Tường trong, tường ngoài đều xây dày mấy thước, mang vôi mật và mảnh sứ đắp thành hình rồng, phượng, lân, hổ, cỏ hoa…”. Thời Minh Mạng, Thiệu Trị cũng đã sử dụng loại hình trang trí này, mang lại thời trường đoản cú Đức, cẩn sành sứ đã mang tính trang trí. Thời gian muộn rộng ở lăng Kiên Thái vương được trang trí nhiều chủng loại nội dung vấn đề “Nhị thập tứ hiếu”, áp dụng hình tượng con fan khá phong phú.hải mang lại thời Khải Định, trang trí khảm sành sứ kết hợp thủy tinh color mới trở nên tân tiến rực rỡ. Trang trí cẩn sành sứ vôi nài đã lộ diện ở hàng loạt kiến trúc, như: Cung An Định, cửa Hiển Nhơn, cửa Chương Đức, tỉnh thái bình lâu ngự lãm, điện Kiến Trung… Tiêu biểu khác biệt nhất là thiết kế bên trong lăng Khải Định. Giá trị nghệ thuật lớn của lăng Khải Định là ở vị trí trang trí nội thất cung Thiên Định, trang trí um tùm bởi thẩm mỹ khảm sành sứ và chất liệu thủy tinh màu. Mọi nghệ chức năng ba đang thể hiện các đề tài từ bỏ dân gian cho đến cung đình: tứ linh, chén bửu, nhật nguyệt, mười hai bé giáp… Những bé vật, cây cối gần gũi vào đời sống và những vật dụng mang tính thời đại bắt đầu như đồng hồ, đèn Hoa Kỳ, kính lúp…cũng được thực hiện trang trí. Toàn bộ đã dung thích hợp từ đa số mảnh sứ tốt được lấy về từ Trung Hoa, Nhật phiên bản nhiều màu sắc quý rất đẹp như color cam, color ngọc, một chất liệu mới là kính thủy tinh màu nhập từ bỏ Pháp.

*

Các thành phầm khảm xà cừ của các đại lý mỹ nghệ Trường tiền - Huế. Ảnh: DT

Những miếng sành sứ, thủy tinh bản chất là những vật tư cứng, dẫu vậy sự tinh tế và sắc sảo tạo hình vẫn không cho thấy thêm sự thô cứng, nặng nề. Phần đa bàn tay nghệ khả năng hoa đang khảm thành đầy đủ hoa văn tinh tế. Các họa tiết không trở nên giới hạn bởi nét sơn vẽ xuất xắc vôi vữa, khiến cho những tác phẩm bao gồm hồn, sinh động vô cùng. Tất cả đã tạo nên nghệ thuật lạ mắt mang phiên bản sắc Huế vào nền thẩm mỹ và nghệ thuật dân tộc Việt Nam.

---------------Chú thích:(1,2): “Bản sắc Việt, lốt ấn Huế vào mỹ nghệ khảm xà cừ-Trần Đình Sơn, Kỷ yếu đuối Hội thảo”Dấu ấn Huế, bản sắc Việt trong sản phẩm thủ công bằng tay truyền thống, Huế, 2015).