Tác giả: Đại học Y dược HuếChuyên ngành: Thần KinhNhà xuất bản:Đại học Y dược HuếNăm xuất bản:2015Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền tầm nã cập: xã hội

Khám 12 đôi dây thần kinh sọ não

Dây I (dây thần gớm khứu giác- olfactory nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Từ niêm mạc mũi những sợi thần tởm qua sàng xương bướm tạo ra thành hành khứu kế tiếp thành dải khứu bước vào vỏ óc thùy thái dương. 

Cách khám 

Dùng lọ dầu tệ bạc hà, nước hoa nhằm từng lỗ mũi một để người bệnh ngửi khi nhắm mắt. Kị dùng những chất kích ưa thích như amoniac, dấm vị nó kích say đắm dây V. 

Thay đổi bệnh án và nguyên nhân

Giảm hoặc mất mùi chạm chán trong bệnh lý niêm mạc mũi như polype, viêm mũi; u màng não đáy vùng trán, u hành khứu, u xương sàng, u cánh nhỏ xương bướm, u hồi hải mã, u thể trai; gặp chấn thương sọ tầng trước có tác dụng đứt dãi khứu; viêm mạng nhện vùng xương sàng, viêm teo rễ thần kinh trong dịch giang mai thần kinh, bệnh dịch phong; phồng rượu cồn mạch thông trước; có khi vì loạn thần khiếp chức năng.. 

Lẫn mùi: ngửi mùi hương này thành hương thơm kia gặp mặt trong hysterie. 

Ảo khứu gặp lúc mê sảng, u hải mã, tâm thần phân liệt.

Bạn đang xem: Các dây thần kinh sọ não

Dây II (dây thần ghê thị giác- optic nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Từ võng mạc các sợi thị lực vào chéo thị, làm việc đây các sợi sinh hoạt trong bắt chéo cánh còn những sợi ở ngoại trừ đi thẳng. Mỗi dải thị trở về củ não sinh bốn trước và thể gối ngoài, một trong những tạo tia thị giác đi qua phần bên dưới bao trong đi đến thùy chẩm .

Cách khám 

Khám theo thứ tự thị lực, thị phần và soi đáy mắt từng đôi mắt một. 

Thị lực:

Sơ bộ: nhìn những ngón tay ở khoảng cách khác nhau. 

Chính xác: dùng bảng đo thị lực để phương pháp 5m biết được thị lực mấy phần 10. 

Thị lực có thể giảm hoặc mất một hoặc nhị mắt vì chưng viêm dây thần kinh thị, vì chưng dây thần ghê sọ hoặc vào tăng áp lực đè nén nội sọ lâu ngày... Cần loại trừ các bệnh dịch về mắt gây giảm hoặc mất thị giác như sẹo màng mắt kết mạc, đục chất thủy tinh thể, tật khúc xạ...

Thị ngôi trường

Sơ bộ:

Người lương y ngồi đối lập với bệnh nhân cách nhau 1m, bịt mắt trái ngược nhau (thầy thuốc bít mắt trái thì bệnh nhân che mắt phải) nhìn thẳng vào nhau, tiếp đến đưa một đồ gia dụng hay ngón tay từ ngoại trừ vào trong, từ bên trên xuống hoặc ngược lại đến thấy lúc thì người bệnh nói có. Bí quyết này là so sánh thị trường của người bệnh và thầy thuốc. 

Chính xác dùng chu vi kế, thông thường nhìn ra phía bên ngoài 900, quan sát xuống 700, vào trong cùng lên trên 600. 

Thị trường rất có thể mất trọn vẹn (liên quan cho thị lực) Thu hẹp thị trường về phần đa phía vì teo dây II. 

Ám điểm trung tâm: ko thấy sinh sống giữa là do viêm rễ thần kinh thị hậu nhãn cầu. 

Bán manh (nửa thị phần không nhìn thấy) có hai loại: 

Khác mặt (khác tên) là bán manh ở 2 bên do u con đường yên hoặc phía mũi do viêm mạng nhện vùng giao thoa mắt (xem hình 1.7 và hình 1.8). 

Cùng bên (đồng danh) là chào bán manh bên buộc phải hoặc là phía bên trái của thị trường hai mắt gặp mặt trong thương tổn sau chéo cánh thị (dãi thị lực - tia thị giác).

Tổn mến bên cần thì mất thị phần bên trái và ngược lại thường vị tai biến đổi mạch máu não, u não... 

*

Hình 1.7. Chào bán manh thái dương

Hình 1.8. Phân phối manh phía mũi  

*

Hình 1.9. Phân phối manh đồng danh (bên phải) vày tổn yêu quý dải mắt  

Hình 1.10. Phân phối manh đồng danh (bên phải) vị tổn yêu thương sau chéo cánh thị

Ngoài ra còn tồn tại manh 1/4 khi tổn mến ở khoan thai cựa trước và sau qua hai hình sau. 

Ðáy mắt: 

Bằng đèn soi lòng mắt hiểu rằng tình trạng hễ tĩnh mạch, võng mạc, gai thị, hoàng điểm. Biết được các bệnh lý xơ vữa đụng mạch, tăng máu áp, đái toá đường...

Giai đoạn nhanh chóng phù tua thị là mờ bờ gai. Nếu tua thị phù cao hơn mặt phẳng võng mạc 1mm thì phải điều chỉnh số kính lên 3 điop mới nhìn được rõ bờ gai.

*

Hình 1.11.Manh 1/4 dưới vị tổn yêu mến rãnh cựa trước

Hình 1.12.Manh 1/4 trên vì chưng tổn thương thong thả cựa sau  

Sau kia là tiến độ xuất ngày tiết võng mạc thấy các đám xuất máu võng mạc nằm ở bên cạnh các tĩnh mạch. 

Cuối cùng là teo tua thị, từ bây giờ bờ gai thị rõ, nham nhở có thể chuyển sang màu trắng đục, mạch máu thưa thớt, teo nhỏ. 

Phù gai thị là triệu hội chứng rất đặc biệt quan trọng của hội hội chứng tăng áp lực nặng nề nội sọ. Lý do thường gặp gỡ nhất là khối choán vị trí trong sọ (u, áp xe não, máu tụ...) 

Các dây vận động nhãn cầu 

Giải phẫu chức năng

Dây vận nhãn chung (dây III- Oculomotor Nerve) bắt nguồn từ cuống não đến đưa ra phối cơ mắt trừ cơ thẳng ngoại trừ và cơ chéo lớn, dường như còn bỏ ra phối bỏ ra phối cơ nâng mi. Nhánh phó giao cảm gây co đồng tử, chi phối cơ thể mi thâm nhập và kiểm soát và điều chỉnh tiêu trường đoản cú khi quan sát xa - gần... 

Dây vận nhãn ngoài (dây VI- Abducens Nerve) đi từ ước não bỏ ra phối cơ trực tiếp ngoài. 

Dây cảm động (dây IV- Trochlear Nerve) từ bỏ cuống não chi phối cơ chéo cánh lớn (đưa mắt nhìn xuống cùng ra ngoài). 

Cách khám 

Bảo bệnh nhân nhìn những hướng không giống nhau, thông thường mắt đưa được về những hướng đông đảo nhau. 

Xem có giật nhãn cầu không? 

Khám tuỳ nhi (kích thước, đáp ứng...) 

Các biểu hiện bệnh lý 

Liệt đơn côi các dây:

Liệt dây III gây sụp mi, lác ngoài, tiểu đồng giãn, chú ý đôi. Chạm mặt trong u cuống não, phình rượu cồn mạch thông sau, viêm não, màng não, u thùy thái dương tạo lọt cực. 

Liệt dây IV không chuyển nhãn cầu xuống và ra bên ngoài được. Vì sao thường cũng như trong liệt dây III. 

Liệt dây VI khiến lác vào và nhìn đôi, ít có mức giá trị định khu, chạm mặt trong tăng áp lực nặng nề nội sọ, viêm màng não, tổn hại xoang hang tốt mõm xương đá... 

Liệt toàn bộ các dây vận nhãn: nhãn mong bất động chạm mặt trong tổn hại xoang hang (viêm tắc), u đỉnh ổ mắt. 

Mất tính năng nhìn phối hợp của nhị mắt: để xem sang phải, trái, lên trên, xuống dưới với quy tụ cần có sự điều phối hoạt động cả nhị mắt. Sự điều phối này do một trung điểm kết hợp ở trên các nhân dây vận nhãn chỉ huy. 

Mất tính năng liếc dọc (dấu hiệu Parinaud) là bạn bệnh quan yếu liếc hai mắt lên trên với xuống dưới được. Vì sao của mất công dụng liếc dọc là tất cả tổn yêu mến vào trung điểm kết hợp liếc dọc (nhân Darkchevitch ngơi nghỉ cuống não) thường chạm mặt trong u tuyến tùng. 

Mất tác dụng quy tụ: người bệnh tất yêu quy tụ hai mắt để nhìn mục tiêu tiến lại gần cội mũi là do tổn thương trung điểm phối kết hợp quy tụ Perlia ngơi nghỉ cuống não. 

Mất chức năng liếc ngang (dấu hiệu Foville): tín đồ bệnh chẳng thể liếc nhì mắt sang trọng một mặt hoặc cả phía hai bên được, vì chưng tổn thương trung điểm kết hợp liếc ngang Foville bên đề nghị hoặc phía bên trái ở ước não. 

Nếu vừa mất tác dụng liếc ngang, vừa gồm liệt dây III đương nhiên là tất cả Foville cuống não. Nếu như mất tính năng liếc ngang tất nhiên liệt dây VI là bao gồm Foville mong não. 

Giật nhãn cầu: khi nhì nhãn cầu của bạn bệnh liếc theo mục tiêu lên trên, xuống dưới hoặc quý phái ngang rồi gia hạn ở mỗi địa chỉ đó 5 giây. Nếu thấy nhì nhãn cầu từ từ di chuyển sang một bên rồi bất thần giật nhanh trở lại. Rất có thể lặp lại những lần tốt liên tục. Bạn ta chính sách chiều mà lại nhãn mong giật nhanh để xác minh tính hóa học của triệu bệnh này sẽ là sang phải, quý phái trái, lên trên, xuống dưới, xoay đề nghị hoặc luân chuyển trái. Chạm mặt trong tổn thương chi phí đình ngoại biên, những cuống tè não. 

Khám đồng tử:

Kích thước: đồng tử người thông thường có hình tròn, đường kính nhỏ dại nhất là 1,5mm và lớn số 1 là 8mm (phụ thuộc vào tuổi với cường độ ánh sáng). Người bình thường đồng tử nhị mắt số đông nhau về kích thước khoảng 2-3mm. Ðồng tử giãn to khi trên 3mm: liệt dây III, lây nhiễm độc atropin, rượu, cocain, vào glôcôm cấp...Ðồng tử co nhỏ dại khi nhỏ hơn 1,5mm vày tổn mến giao cảm cổ (hội hội chứng Claude Bernard Horner), ngộ độc morphine, photpho hữu cơ, nha phiến, pilocarpine. Ðồng tử méo mó gặp mặt trong liệt toàn thể, viêm bám mống mắt. 

Phản xạ điều tiết: đây là một phản xạ auto điều chỉnh kích cỡ đồng tử theo độ lâu năm tiêu cự. Lương y cầm một đồ dùng cách fan bệnh một mét, rồi đưa đầu vật này lại gần mắt fan bệnh. Trong quy trình đó quan giáp hai tuỳ nhi của người bệnh xem tất cả co nhỏ tuổi dần lại không. Lúc dây III tổn thương thì sự phản xạ điều tiết sút hoặc mất. 

Phản xạ ánh sáng: đồng tử mau lẹ co bé dại lại lúc bị một chùm tia sáng phản vào và giãn nở ra khi tắt nguồn sáng đó. Lương y dùng đèn pin sạc soi từ bỏ phía thái dương vào cho tới đồng tử người bệnh rồi quan gần cạnh phản ứng co nhỏ dại của đồng tử, khi gồm tổn yêu quý dây III phản xạ này bị sút hoặc mất. Trong trường hợp bức xạ điều huyết còn, cơ mà phản xạ ánh sáng mất, đó là dấu hiệu Argyll Robertson, quánh hiệu trong dịch giang mai thần kinh (tổn yêu thương củ óc sinh tư). 

Dây V (dây thần gớm tam thoa/ sinh tía - trigeminal nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây V chi phối cảm giác ở mặt có nhánh V1 nhận cảm giác nông vùng trán, niêm mạc nhãn ước ổ mắt. Nhánh V2 nhận cảm xúc nông vùng đụn má, niêm mạc hốc mũi, niêm mạc xoang hàm trên, cung răng trên, niêm mạc vòng miệng và bề mặt lưỡi ở hai phần ba phía trước. Nhánh V3 nhận cảm hứng nông vùng cằm, niêm mạc bên dưới khoang miệng, cung răng dưới. Dây V chi phối vận tải (nhánhV3) cơ nhai, cơ chân bướm trong và ngoài, cơ thái dương. Cùng rất dây VII, VIII đi ra ở góc cầu đái não. 

Cách khám

Cảm giác: chú ý mất hoặc giảm cảm xúc nhánh V1 (vùng trán) gặp trong u góc ước tiểu não; Zona mặt, đau dây V vô căn... ( xem bài phản xạ). 

Vận động: gặm chặt răng cơ nhai nổi rõ, gửi hàm qua bên bắt buộc bên trái bình thường, nghiến răng cơ thái dương nổi rõ. 

Nếu liệt một mặt cơ nhai vị trí kia nhẽo hơn, lúc há mồm hàm lệch về bên bệnh. Còn liệt 2 bên miệng luôn luôn luôn há ra, ko nhai được, lý do như đang nêu trên. 

Dây VII (dây thần khiếp mặt - facial nerve ) 

Giải phẫu chức năng 

Nhân dây VII ở mong não gồm hai phần, phần bên trên phụ trách nửa mặt trên (từ đuôi khóe đôi mắt trở lên) còn nhân phần dưới phụ trách nửa phương diện dưới, nhân phần bên trên được võ óc hai phân phối cầu bỏ ra phối, còn nhân phần dưới chỉ được võ óc bên đối diện chi phối. Phụ trách vận động những cơ dính da mặt, cơ bám da cổ, xương bàn đấm đá ở tai thân (dây VII). Dây VII đi qua xương đá thừa nhận thêm gai phó giao cảm dây VII" bỏ ra phối hoạt động bài tiết của những tuyến nước mắt, đường dưới hàm, tuyến dưới lưỡi, con đường niêm dịch về mũi và cũng nhấn thêm vị giác ở nhị phần cha trước lưỡi và cảm giá chỉ vòm miệng, cảm hứng nông vùng ống tai ko kể và vùng da bé dại phía sau vành tai (dây VII"). 

Cách khám 

Quan sát thông thường bình thường có sự bằng vận giữa 2 bên mặt 

(nhân trung chủ yếu giữa, mối nhăn mũi má hai bên đều nhau, mắt nhắm kín...). Làm một vài động tác để làm rõ liệt (nhăn mặt, thè lưỡi, nhắm mắt, kích say mê đau... ). 

Khám máu dịch, xúc cảm và vị giác. 

Biểu hiện bệnh lý 

Liệt dây VII trung ương: chỉ liệt nửa mặt dưới biểu hiện như sau: 

Lúc nghỉ ngơi: nhân trung lệch về bên cạnh lành, mối nhăn mũi má mặt liệt mờ. 

Lúc có tác dụng động tác: lúc uống nước tan ra phía mép mặt liệt, nhăn phương diện thì mép bên liệt không nhích lên được nhưng chỉ tất cả mép mặt lành nâng tạo nên miệng méo sang mặt lành. Thè lưỡi ra lệch trở về bên cạnh liệt (thực ra vị miệng méo trở về bên cạnh lành). 

Trong phần đa trường vừa lòng liệt trung ương nhẹ thì cực nhọc thấy sự mất cân đối. Nếu khám tỷ mỉ hơn bằng phương pháp bảo bệnh nhân nhắm mắt thật chặt, bên nào lông mi lâu năm là bị liệt chính là dấu Souques và lúc đó dùng tay vén hai mí mắt thì mặt liệt dễ hơn mặt lành. Lúc hôn nhau mê không tính sự mất cân đối còn có dấu má mặt liệt phập phồng theo nhịp thở, hoặc che dấu Pierre-Marie-Foix lúc kích phù hợp đau góc hàm hai bên. 

Liệt dây VII tw thường đương nhiên liệt nửa bạn cùng mặt và không bao giờ chuyển quý phái liệt cứng. 

Nguyên nhân tạo liệt dây VII trung ương: tai đổi mới mạch ngày tiết não (nhũn não, xuất huyết chào bán cầu đại não), u não, áp xe cộ hoặc viêm... 

*

Hình 1.13. Liệt dây VII tw trái

Liệt dây VII nước ngoài biên:

Là liệt tổng thể nửa khía cạnh (nếu liệt một bên) phải triệu triệu chứng của nó gồm các dấu hiệu liệt dây VII tw kèm theo nhị dấu hội chứng của nửa mặt trên chính là nếp nhăn da trán bên liệt mờ hoặc mất với mắt nhắm không kín đáo nên chỉ từ nhìn thấy làng mạc trắng điện thoại tư vấn là vệt Charles - Bell, thường chuyển sang liệt cứng. 

Dấu hiệu liệt dây VII nước ngoài biên nếu như kèm thêm một số dấu triệu chứng khác cho bọn họ biết địa điểm tổn thương: 

Kèm liệt một nửa người bên đối lập là thương tổn ở mong não (hội triệu chứng Millard - Gübler). 

*

Hình 1.14. Liệt dây VII nước ngoài biên trái  

Kèm dấu bệnh tổn yêu mến dây V với VIII là ở góc cầu tiểu não. 

Kèm nghe đau hay giảm xúc cảm vị giác 2/ 3 trước lưỡi, giảm cảm xúc vùng Ramsay Hunt, khô nước mắt, nước bọt bong bóng là tổn hại trong xương đá. 

Nguyên nhân khiến liệt dây VII nước ngoài biên:Do lạnh, u (u dây VIII) không nhiều khi do u tuyến sở hữu tai, đái tháo đường, zona hạch gối (đau cùng nổi nhọt nước vùng Ramsay - Hunt) thường hẳn nhiên điếc tai, viêm màng não vày lao, listériose, ung thư, viêm tai giữa ở trẻ em em, bệnh phong, giang mai, chấn thương xương đá, nhũn não vùng mong não, hội bệnh Guillain - Barré (thường liệt dây VII ngoại biên nhị bên), xơ cứng rãi rác... 

Nếu liệt dây VII ngoại biên phía hai bên thì diện mạo đờ đẫn, ko linh hoạt, nếp nhăn da trán mất, nhai với nuốt cũng khó. 

Dây VIII (dây thần ghê tiền đình ốc tai-vestibulocochlear nerve) 

Giải phẫu chức năng

Dây VIII bao gồm nhánh ốc tai bỏ ra phối nghe đi cho võ não, củ óc sinh bốn sau cùng thể gối trong; nhánh chi phí đình giữ lại thăng bằng đi trường đoản cú vành buôn bán khuyên mang lại hạt tiền đình bên Deiter sau đó đến thùy thái dương. 

Cách thăm khám và biểu thị bệnh lý 

Nhánh ốc tai

Khi đã chắc chắn là ống tai ngoài không bị tắc, người lương y nói nhỏ tuổi cách người bị bệnh 2m, nói khoảng chừng 20 từ, mỗi từ 2-3 âm. đi khám từng tai một bằng phương pháp bịt tai chưa khám, ko để bệnh nhân thấy được miệng lương y khi nói. Tiếp nối yêu cầu bệnh nhân nhắc lại hoặc để bệnh nhân nghe tiếng tíc tắc đồng hồ. Chống khám buộc phải yên tĩnh để tiến công giá đúng đắn mức độ bớt thính lực. Lúc thính giác của bệnh nhân gồm sự không giống nhau giữa hai tai cần triệu tập khám mặt nghe nhát trước và đề nghị phân biệt điếc bởi vì dẫn truyền hay đón nhận bằng nghiệm pháp đo mức độ nghe sau: 

Nghiệm pháp Schwabach: sử dụng âm thoa 128 (Dao động 128 chu kỳ/giây). Gõ nhẹ âm sứt vào lòng bàn tay rồi đặt cán của âm thoa vào ụ xương vậy (nghe mặt đường xương), thông thường nghe được trăng tròn giây.

Nghiệm pháp Rinne: để hai nhánh của âm sứt trước loa tai (dẫn truyền con đường khí) sau để tiếp cán âm trét vào mỏm cụ (dẫn truyền đường xương). Nếu người mắc bệnh nghe thấy (nghiệm pháp Rinne +) thì hoàn toàn có thể là bình thường hoặc là điếc tiếp nhận. Ngược lại, nếu bệnh nhân không nghe thấy đường khí (Rinne-) nhưng mà lại nghe được mặt đường xương khi này biểu thị điếc dẫn truyền.

Nghiệm pháp Weber: mang lại âm thoa xấp xỉ rồi để vào đỉnh đầu hoăc giữa trán. Thông thường nghe mặt đường xương phía hai bên đều nhau.

Bảng 1.3: Ðánh giác mức độ nghe qua những nghiệm pháp  

Nghiệm pháp 

Bình thường 

Ðiếc dẫn truyền 

Ðiếc tiếp nhận 

Schwabach 

20 giây 

Kéo dài 

Rút ngắn 

Rinne 

Nghe rõ 

Nghe rõ 

Weber 

Cân bằng 

Nghe rõ bên tai bệnh 

Nghe rõ bên tai lành 

Tổn thương tai giữa giỏi tắc ống tai không tính thì đường truyền truyền qua xương rõ rộng qua hàng không khí. Ðối với trẻ nhỏ hoặc loại bỏ người giả vờ điếc thì gây tiếng động bằng chuông, vỗ tay phía đằng sau tai bất thình lình, quan sát người mắc bệnh giật mình xuất xắc chớp đôi mắt (phản xạ ốc tai - mắt).

Có thể riêng biệt hai loại điếc đó là: điếc trung ương với hội hội chứng kích say mê (ù tai, giờ kêu vào tai) là những tín hiệu kích thích yêu cầu phân biết với mạch đập, ảo thính gặp trong cồn kinh thái dương, ở bệnh tật khác của não tác động đến thính giác tiếp nhận.

Ðiếc nước ngoài biên: đề nghị phân biệt điếc vày thần gớm hay bệnh tai-mũihọng. 

Xác định vị trí tổn thương:

Tai vào thường đương nhiên tổn yêu mến dây VII. 

Vùng góc ước tiểu óc có liên quan đến dây V, dây VII và phía sau là tè não.

Vùng lòng sọ liên quan đến các dây sọ khác.

Các nguyên nhân: bẩm sinh; lây lan trùng như viêm não, màng não, viêm dây thần kinh, giang mai; truyền nhiễm độc Stretomycin, Quinin ...; quý phái chấn đáy sọ đặc biệt quan trọng xương đá; u độc từ nền sọ thường xuyên kèm theo các dây sọ khác cùng bên (cần khám nghiệm tìm ung thư vòm họng) và các vì sao thuộc siêng khoa tai mũi họng.

Nhánh chi phí đình

Rung giật nhãn mong (xem đi khám vận nhãn): thương tổn mê cung lag nhãn ước nhẹ cùng ngắn, gồm cả rung lag ngang cùng xoay. Thương tổn kích ham mê mê cung rung lag nhãn ước về phía tổn thương, trái lại tổn thương phá huỷ rung giật về bên cạnh lành. 

Chóng mặt: bệnh nhân có xúc cảm các thiết bị quay xung quanh hoặc cảm thấy bạn bị xoay trong không gian. Chống mặt nhiều bệnh dịch nhân có thể ngã, hoàn toàn có thể xuất hiện tại biết trước ở 1 động tác nào kia của cơ thể. Các biểu hiện khác tất nhiên như nôn, bi hùng nôn, lo lắng.

Dấu hiệu Römberg: yêu thương cầu người bệnh nhắm mắt đứng thắng chụm hai cẳng chân sát nhau, nhì tay chuyển ngang ra phía trước. Nếu bệnh nhân lảo đảo rồi ngã luôn luôn về một phía, là tín hiệu Römberg. Tín hiệu này gặp gỡ trong thương tổn huỷ hoại mê cung buộc phải bệnh nhân luôn luôn ngã về bên tổn thương.

Nghiệm pháp chi phí đình nhằm mục tiêu phát hiện nay mất hoặc giảm kích say đắm tiền đình một hoặc hai bên. Gồm các nghiệm pháp sau:

Nghiệm pháp sức nóng (nghiệm pháp Baraney): Bơm nước vào ống tai ngoài, nước rét mướt (gây ức chế) hoặc nước nóng 400C (gây kích thích), đầu người mắc bệnh ngả ra phía sau. Sau vài ba giây mở ra rung giật nhãn ước về phía bơm nước nếu như là nước ấm và về phía đối diện nếu là nước lạnh. Rung giật nhãn cầu có thể kéo dài một hoặc nhị phút, kèm theo xu hướng nghiêng mình đối diện với rung giật nhãn cầu.

Nghiệm pháp quay: người mắc bệnh ngồi trên một ghế quay, đầu tương đối cúi về phía trước, đến ghế con quay 10 vòng trong 20 giây, xong xuôi quay tự dưng ngột. Bình thường rung đơ nhãn ước và nghiêng người trung bình 40 giây. 

Nghiệm pháp tìm động mắt tư thế: người bệnh nằm đầu chìa ra khỏi bàn và nghiêng đầu về một phía. Ðộng đôi mắt quay chỉ lộ diện ở tứ thế này. 

Có thể nghĩ mang lại tổn thương chi phí đình ngoại biên. Ðộng mắt hoàn toàn có thể xuất hiện nay ở nhiều tứ thế và thường phối hợp với chóng mặt nhẹ hoặc không nệm mặt.

Nghiệm pháp điện một chiều (nghiệm pháp Banvanic của Babinski): Ðặt một điện cực dương hình tròn đường kính 5mm trên tai, một điện cực âm vào tay cùng bên tai. Tín đồ bệnh đứng như nghiệm pháp Römberg. Chập mạch điện bất ngờ với cường độ 5-7 mili ampe. Bình thường sẽ xô tín đồ về phía rất dương, khá ngửa người về phía sau cùng xoay tín đồ sang phía đối diện. Cường độ loại điện cao hơn không gây phản ứng gì, tức là nghiệm pháp âm tính.

Hội triệu chứng tiền đình gồm hai các loại là chi phí định ngoại biên với tiền đình trung ương. Sự khác nhau cơ phiên bản của hai nhiều loại này là triệu hội chứng tiền đình nước ngoài biên lúc nào cũng rõ, còn triệu bệnh tiền đình trung ương thường mơ hồ.

Hội bệnh tiền đình nước ngoài biên:

Rung giật nhãn cầu tự vạc sang mặt đối diện dần dần mất đi. 

Chóng mặt với những rối loạn thăng bởi không đi, đứng được. 

Hay gặp gỡ hội bệnh Ménière: nguyên nhân do phù năn nỉ hệ tiền đình và náo loạn tuần hoàn khu vực tiền đình của tai trong. Dịch thường sinh sống trung niên nhưng cũng có thể có khi bên dưới tuổi 20. Ðặc tính của hội triệu chứng Ménière là những cơn đau đầu thường phối phù hợp với ù tai và điếc tai nặng trĩu dần. Mỗi cơn từ ít phút mang lại ít giờ, kèm bi đát nôn, nôn, náo loạn vận mạch, vã các giọt mồ hôi có thể thấy trong số cơn nặng trĩu và nhiều lúc huyết áp hạ tạo ra cơn ngất xỉu hoặc cơn giật. 

Rung giật nhãn cầu mở ra và nghiệm pháp lệch ngón chỏ dương tính về phía bệnh, có thể có nhức nửa đầu vừa phải. Ðiếc tai hoàn toàn có thể có trước khi cơn chống mặt hoặc xảy ra sau rất nhiều cơn ù tai. Giữa các cơn có một thời kỳ bình thường. Càng về sau điếc càng nặng trĩu và rất có thể điếc trả toàn. Chi phí đình ngoại biên nhiều phần thuộc bệnh án của tai mũi họng. Hội bệnh tiền đình trung ương 

Ðối với thần tởm tìm những vì sao tổn thương trên nhân. Những triệu triệu chứng không điển trong khi tiền đình ngoại biên (rung đơ nhãn mong không nhanh mạnh bạo như ngoại biên, hoa mắt vừa và xuất hiện thêm khi đổi khác tư thế). Thường vì chưng các vì sao sau: viêm não, xơ cứng rải rác,u não hố sau, thiểu năng tuần hoàn sống nền, dịch cột sống cổ tạo hẹp những lỗ ngang cản trở lưu thông của tuần hoàn cồn mạch ống sống, cơn rượu cồn kinh thái dương thể hiện dưới dạng cơn chống mặt (Hội chứng Barré - Leou).

Xem thêm: Cách Chăm Sóc Tóc Sau Sinh Cho Mọi Mẹ Bỉm Sữa Đều Biết, Rụng Tóc Sau Sinh

Dây IX (dây lưỡi hầu - glossopharygeal nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Nhân dây IX ở sàn óc thất IV, đi ra phía bên ngoài sọ qua lỗ rách sau cuối với dây X, XI và đi sinh hoạt trước bên dây X. Dây IX có công dụng hỗn hợp kia là chức năng vận động chi phối vận động các cơ thành sau họng và cơ khít hầu bên trên (nắp của thực quản), cùng dây X vận động những cơ nuốt. Tính năng cảm giác: cảm hứng vị giác 1 phần ba sau lưỡi, phần trên thanh quản, vòm họng, vùng hạnh nhân, vòi nhĩ cùng, xoang cảnh cùng quai hễ mạch chủ, xúc cảm nông vùng vành tai ngoài. Công dụng phó giao cảm: đưa ra phối tuyến mang tai, tuyến đường nước bọt dưới lưỡi với đám rối màng nhĩ. 

Cách khám 

Người bệnh há rộng miệng mặt khác phát âm "A", thầy thuốc quan ngay cạnh màn hầu có bằng phẳng không? Lưỡi gà có ở đường giữa không? Liệt dây IX có dấu hiệu vén màn, là màn hầu nâng lên khi nói chữ A.

Khám cảm hứng chung sinh hoạt thành sau họng bằng phương pháp dùng tăm bông đụng vào thành sau họng, để xác minh có phản xạ nôn không? Khám cảm hứng chung ở 1 phần ba sau lưỡi, tín đồ bệnh há miệng gửi lưỡi ra ngoài tối đa, lương y xác định xúc cảm nông và sử dụng hạt muối hạt hoặc hạt con đường đặt vào một phần ba sau lưỡi nhằm khám vị giác. 

Biểu hiện căn bệnh lý 

Liệt solo thuần chuyển động dây IX không nhiều gặp, mà thường phối phù hợp với các dây X cùng XI khiến liệt hầu họng, tín đồ bệnh biểu hiện nghẹn đặc sặc lỏng; mất sự phản xạ nôn, có tín hiệu vén màn hầu (nguyên nhân xem ở chỗ dây X). 

Ðau dây IX: hiếm gặp ở bạn cao tuổi, cơn đau kinh hoàng và kéo dãn một vài giây đến một phút như dao đâm ở sâu một mặt cổ và lưỡi, lan về góc hàm cùng tai, kèm theo chảy nước mắt và miệng khô. Lúc nuốt hoặc va vào vòm họng cơn đau hoàn toàn có thể xuất hiện. 

Dây X (dây thần ghê phế vị - vagus nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây thần tởm X xuất phát từ nhân nằm tại vị trí rảnh sau bên của hành não phía bên ngoài nhân trám bên dưới rồi đi qua lỗ rách rưới sau với nó phụ trách các công dụng sau: 

Vận động những cơ thành sau họng với thanh cai quản (cùng cùng với dây IX với XI), vận động cơ hoành cùng nội tạng. 

Cảm giác thân thể: Nhận cảm xúc bờ tai ngoài, màng cứng của hố sau. 

Cảm giác nội tạng: Nhận cảm xúc xung quanh họng, thanh quản, phế truất quản, thực quản, các nội tạng, nắp thanh quản, cảm hứng màng bụng. 

Phó giao cảm: Ức chế nhịp tim, lực co cơ tim, các hoạt động cơ học tập và bài tiết dịch trên ống tiêu hoá, điều hoà vận động tuyến thượng thận, đường tụy. 

Cách khám 

Khám họng: người mắc bệnh há miệng, dùng phương pháp đề phần sau lưỡi xuống. Quan sát màn hầu nếu bình thường thì 2 bên cân đối. Ví như liệt một bên thì mặt liệt vòm họng không thổi lên (như rèm cửa ngõ bị đứt một mặt dây - hotline là dấu hiệu vén màn - Vernet). Nếu liệt hai vòm họng thì vòm họng bất động. 

Kích thích bất ngờ vào thành họng tìm bức xạ nôn, tìm xúc cảm họng, chăm chú khám từng bên và so sánh. 

Người bệnh phát âm "A" cơ thành sau của hầu đã khéo dúm lại bên lành, dừng lại ở đường giữa. Mặt liệt không tồn tại hiện tượng co những cơ thành họng. Hình ảnh này hệt như vén màn (dấu hiệu Vernet) xem thanh quản ngại khi bệnh nhân nuốt gồm di đụng lên xuống không, nếu gồm kèm theo sặc hoặc ho thì nên cần phân biệt cùng với nhược cơ. 

Liệt dây X còn có thể gây liệt cơ hoành nên người bệnh cạnh tranh thở, liệt ruột với dạ dày gây đầy bụng đầy hơi. 

Phản xạ xoang cảnh: Ép lên xoang cảnh gây nhịp tim và huyết áp giảm. 

Soi thanh quản: Ðể biết nhánh thần kinh thanh cai quản trên, nhánh này nhận xúc cảm thanh quản ngại ở những dây thanh đới, vận động các cơ nhẫn giáp. Liệt một mặt dây thần tởm quặt ngược (dây thần khiếp hồi qui) người mắc bệnh nói giọng đôi, gồm khi không thở được lúc cầm cố sức, soi vẫn thấy dây thanh đới ở tư thế trung gian giữa dạng với khép. Liệt dây thần kinh quặt ngược có thể gặp mặt trong phẫu thuật vùng cổ duy nhất là gần kề trạng, phình phai hễ mạch chủ, u trung thất. Giả dụ liệt hai dây quặt ngược khiến mất giọng trả toàn, co kéo lồng ngực, khó khăn thở. 

Tổn yêu đương dây X hay chạm mặt trong tổn hại hành tuỷ như tan máu, huyết khối, u xơ cứng cột mặt teo cơ (bệnh Charcot), xơ cứng rải rác, viêm tuỷ thể lan lên (Landry) có nguy cơ tử vong khi có triệu triệu chứng của liệt dây IX, X (xâm phạm mang lại hành tuỷ). Tuyệt tổn thương nước ngoài biên như viêm rễ thần kinh tiên phát vì chưng rượu, bạch hầu, ngộ độc chì, thạch tín; sang chấn lòng sọ, phẫu thuật vùng cổ; viêm màng não; dị dạng mạch ở vùng đa giác Willis, phồng quai cồn mạch chủ; choán chỗ: ngày tiết tụ, u, áp xe gây tăng áp lực đè nén nội sọ. 

Nguyên nhân liệt dây IX, X là thương tổn lỗ rách sau vày u hoặc viêm.

Dây XI (dây thần kinh sợi / phụ -accessory nerve) 

Giải phẫu chức năng 

Dây XI có 2 nhánh: nhánh trong còn được gọi là nhánh hành tuỷ bắt đầu từ cột nhân làm việc hành tuỷ, dưới nhân dây X vận động các cơ hầu họng, thanh quản. Nhánh bên cạnh hay còn gọi là nhánh tuỷ cổ đi từ phần hông của sừng trước tuỷ cổ đến bỏ ra phối vận bộ động cơ ức đòn nuốm và cơ thang.

Cách đi khám và bộc lộ bệnh lý 

Nhánh ngoài: thông thường người ngồi ngay lập tức ngắn có ức đòn chũm nổi rõ, nhị vai cân đối. Ðể bạn bệnh quay đầu về một bên, cơ ức đòn nạm nổi rõ hoặc có thể dùng tay gửi cằm người bị bệnh ngược chiều với hướng xoay đầu của bệnh nhân sẽ thấy cơ ức đòn nỗ lực nổi rõ hơn là bình thường. Giả dụ liệt nhánh dây XI quanh đó thì đầu người mắc bệnh nghiêng về bên cạnh lành, cằm quay về bên liệt, phần dưới cổ phía trước phẳng, bẫy vai mặt liệt hạ thấp và cơ ức đòn núm không nổi ro khi kháng đối cồn tác. Ðối với cơ thang thì yêu cầu tín đồ bệnh nâng hai vai lên, bên cơ thang bị liệt bờ cơ thang mờ, xương mồi nhử vai phần trên xa cột sống vai xệ xuống. Nếu thầy thuốc dùng tay ấn vai bệnh nhân xuống càng thấy rõ cơ lực của cơ thang yếu hoặc mất. 

Liệt nhánh trong: có những triệu bệnh liệt hầu họng. 

Trên lâm sàng thường gặp mặt tổn thương các dây thần khiếp sọ IX, X, XI (hội chứng lỗ rách rưới sau). Lý do thường bởi sang chấn hoặc sau phẫu thuật vùng cổ. Liệt hành tuỷ, loạn chăm sóc cơ, tổn thương đốt sống cổ, u và những tổn mến màng não... 

Dây XII (dây thần kinh hạ thiệt -hypoglossal nerve) 

Chức năng 

Dây XII là dây bỏ ra phối vận động đơn thuần các cơ lưỡi với dưới móng. 

Cách xét nghiệm và bộc lộ bệnh lý

Bệnh nhân há mồm, đưa lưỡi ra. Lưỡi có đưa ra được không? Lưỡi tất cả teo không? bao gồm rung các thớ cơ không? Quan giáp lưỡi gồm lệch không?   

Liệt một bên: khi chuyển lưỡi ra, lưỡi lệch về bên cạnh bệnh, khi thu hẹp lưỡi lệch về bên lành, nửa lưỡi yếu hèn hoặc teo mặt liệt (cần phân biệt với liệt dây

VII và nhánh đi lại dây thần kinh V yêu cầu hàm bên dưới bị lệch, dễ nhầm là lưỡi lệch) hoàn toàn có thể thấy những thớ cơ rung giật mặt lưỡi liệt. 

*

Hình 1.15. Liệt dây XII ngoại biên bắt buộc  

Liệt nhì bên: lưỡi không chuyên chở được, teo lưỡi toàn bộ, nói và nuốt cực nhọc khăn.

Nguyên nhân 

Tổn thương nước ngoài biên: những bệnh vùng lòng sọ, hố sau như u, viêm màng não, bệnh của xương sọ, liệt hành tuỷ, xơ cứng cột bên teo cơ, u sọ hầu, hội triệu chứng Guillain-Garcin. Liệt tiến triển, nghiện rượu, hội hội chứng Parkinson, bị ra máu hoặc phình hễ mạch ống sống... 

Tổn mến trung ương:

Ở vỏ não: liệt nửa tín đồ và liệt dây XII bên đối diện. 

Các thương tổn rễ thần ghê lưỡi và những đường bó tháp liệt nửa người giao bên (hội chứng Jackson: Liệt dây XII cùng bên tổn thương cùng liệt nửa người đối bên) do tổn yêu thương hành tuỷ. Liệt môi lưỡi hầu vào liệt hành tuỷ tiến triển, xơ cứng cột bên teo cơ... 

Hội chứng giả hành tuỷ: vị nhiều ổ tổn hại nhỏ, rải rác hai bên bán cầu, người bị bệnh đi lại cực nhọc khăn, liệt những dây thần gớm sọ IX, X, XI cùng XII. Lâm sàng biểu lộ giống như thương tổn hành tuỷ, bởi vì đó có tên "giả hành tuỷ". 

Bảng cầm tắt chẩn đoán địa chỉ tổn yêu quý và tại sao gây liệt các dây thần ghê sọ não 1. Xung quanh thân não và não 

Bảng 1.4. Ðịnh quần thể tổn thương các dây sọ quanh đó thân não và não  

TT

Hội chứng 

Dây 

Biểu hiện 

Ðịnh quần thể tổn thương 

Khứu giác 

Mất khứu giác 

Phần trước sọ, bên dưới thuỳ trán của não 

Foster -Kenedy 

II 

Teo gai thị tiến triển mặt tổn thương, phù sợi thị mặt kia 

Chèn nghiền dây thị giác bên teo bởi vì khối u hoặc phù não 

Các dây thị trường đoản cú giao thoa mang lại cuống não

II 

Viêm thị thần kinh một hoặc hai bên nhiều hình dáng khác nhau.

Hội hội chứng giao sứt thị giác 

Tầng trước hoặc tầng thân sọ 

 

Khe bướm 

Rochon 

Duvignaud

 

III 

IV 

V1 

Mắt bất động, sụp ngươi liệt đồng tử. 

Mất cảm xúc vùng V1 (nhánh

mặt) 

Tầng trước với giữa nền sọ 

Thành xung quanh xoang hang 

III, IV, VI, V1 

 

Như hội hội chứng khe bướm, thêm teo thị thần kinh tiên phát 

Tầng trước - thân nền sọ 

GrandenigoLannois

 

V VI 

Liệt vận nhãn bên cạnh và nhức dây V 

Mỏm xương đá 

Hạch Garser P.Lévy 

Ðau toàn bộ dây V, cùng với mất cảm hứng và liệt cơ nhai với viêm giác mạc nặng 

Tầng giữa, khía cạnh trước xương đá 

Góc ước tiểu não 

V, VII, VIII 

Ðiếc tiên phát kế tiếp phản xạ giác mạc mất , liệt dây

Góc cầu- tiểu não 

 

 

 

 

VII ngoại biên 

 

10 

Xương đá và Lannois 

VII VIII 

Ðiếc, choáng váng và liệt mặt từng phần.

Hội chứng Lannois: liệt trọn vẹn mặt và choáng váng nhiều 

Xương đá 

11 

Tapia 

XI, XII 

Liệt nửa lưỡi và nửa thanh quản, màn hầu bình thường 

Khu vực dưới sọ sau xương chũm 

12 

Lỗ rách sau Vernet

IX, X, XI 

Liệt một mặt hầu và thanh quản, cơ thang, cơ ức đòn chũm. Mất xúc cảm nửa hầu thanh quản 

Nửa sau nền sọ 

13 

Lồi cầu rách rưới sau

ColletSicard-

Vernet 

IX, X, XI, XII

Như hội chứng lồi cầu rách nát sau, thêm teo cùng liệt nửa lưỡi 

Nửa sau nền sọ 

14 

Khoang sau tuyến

mang tai Villaret 

IX, X,

XI, XII

Như hội bệnh lồi cầu rách rưới sau, thêm hội triệu chứng Claude Bernard - Horner 

Vùng cổ giáp sọ 

15 

Guillain - Garcin 

III đến XII 

Liệt tiến triển một bên, không tăng áp lực nặng nề nội sọ 

Tầng giữa cùng sau sọ hoặc bên cạnh sọ 

Trong thân não 

Cuống não

Bảng 1.5. Ðịnh khu vực tổn thương các dây sọ vùng cuống óc  

tt 

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh khu vực tổn thương 

Weber 

III 

Liệt vận nhãn bình thường + liệt nửa fan bên kia 

Chân cuống não 

VonManakow 

III 

Liệt vận nhãn chung, liệt nửa bạn vận rượu cồn và cảm giác, thường có run nửa người 

Chỏm cuống

não 

Benedict 

III 

Như hội triệu chứng trên + cồn tác auto bên đối diện không tồn tại liệt 

Chỏm cuống não nhân đỏ 

Claude 

III 

Như hội chứng Benedict + hội chứng tiểu não nửa fan và không tồn tại liệt 

Chỏm cuống não nhân đỏ 

L’hermitte 

III 

Như hội hội chứng Claude + loạn ảo 

Chỏm cuống 

Cầu não:

Bảng 1.6. Ðịnh khu tổn thương các dây sọ vùng ước não  

TT

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh khu vực tổn thương 

Millard

Gübler 

VI, VII 

Liệt vận nhãn bên cạnh và khía cạnh kèm liệt giao bên nửa người. Rất có thể có mất cảm xúc nửa người 

Cầu não, chân cầu não giữa mong não ngoài 

Millard với tam thoa 

V, VI, VII 

Như hội chứng trên kèm mất xúc cảm nửa mặt bên liệt mặt 

Chỏm xuống cầu 

Foville 

III, 

VI 

Liệt tính năng phối đúng theo liếc ngang (riêng rẽ hoặc phối hợp 

Cầu não 

 

 

 

hội bệnh Millard - Gubler) 

 

Raymond -

Cestan 

III, 

VI 

Như hội triệu chứng trên kèm mất cảm hứng nửa người, đồng rượu cồn nửa người, một trong những động lực múa vờn giao bên. 

Cầu não sau cùng bên 

Gallé 

III, 

VI, 

VIII 

Liệt mặt, vận nhãn ngoài, điếc với chóng mặt. Liệt nửa tín đồ mất cảm giác nửa người (nhẹ) 

Cầu não sau và bên, phía trên 

Hành óc

Bảng 1.7. Ðịnh quần thể tổn thương các dây sọ vùng hành óc  

TT 

Hội chứng 

Dây

Biểu hiện 

Ðịnh quần thể tổn thương 

Avellis 

X, XI trong 

Liệt nửa màn hầu cùng dây thanh đới + mất xúc cảm nửa tín đồ giao mặt kiểu rỗng tuỷ, gồm hoặc ko liệt nửa người 

Hành não phần sau, sau trám hành. Nhân mơ hồ (nhánh trong XI) 

Schmidt 

X, XI toàn bộ 

Như hội triệu chứng Avelis + liệt cùng teo cơ thang cùng ức đòn chũm 

Như hội triệu chứng Avelis, nhưng tổng thể XI ngoại trừ và trong 

Jackson 

X, XI, XII 

Như hội hội chứng Schmidt +

liệt và teo nửa lưỡi 

Như hội triệu chứng Schmidt, thanh đới rất có thể không liệt

Renold 

Revillod Déjerine

XII 

Liệt và teo nửa lưỡi 

Hành não

trước 

Wallenberg 

V, X, XI 

Liệt nửa vòm hầu, dây thanh đới, dây tam thoa bên tổn thương, mất cảm xúc nửa bạn giao mặt + thất điều tiểu não 

Hành óc phần bên, tắc động mạch tè não dưới hoặc đụng mạch hố bé dại bên hành 

BabinskiNageotte

VIII 

Chóng mặt, liệt giao cảm đôi mắt (Claude Bernard - Horner) , mất đồng động bên tổn thương, liệt vận động cảm xúc bên đối 

Bài viết liên quan